tentoonstelling

;

Muziek en het stemmen van piano's

©Privéverzameling

6. Opleidingen

Introductie

De stagiairs krijgen gezamenlijke lessen rond mobiliteitstechnieken en het brailleschrift. Er worden ook uiteenlopende beroepen aangeleerd: stoelen matten, manden vlechten, mechanisch breien, borstels maken, muziek spelen en piano’s stemmen. Deze beroepen werden destijds toegankelijk geacht voor blinde personen. De lessen worden gegeven in drie prefabpaviljoenen in het park.

Verzameling van zwart-witfoto's. We zien een verzameling van zes portretfoto's van oorlogsblinden, in uniform of werkkledij. Elk van hen oefent een activiteit uit die in het Oorlogsblindengesticht van Bosvoorde wordt onderwezen. De portretten worden in waaiervorm weergegeven: drie bovenaan en drie onderaan. Bovenaan van links naar rechts: een violist, een luitist en een borstelmaker met snijmachine. Onderaan van links naar rechts: een persoon die een brailleboek leest, een persoon die typt op een standaard schrijfmachine en een persoon die een mand weeft.

Privéverzameling

Een overzicht van de praktische opleidingen: muziek, borstels maken, braille, dactylografie, manden vlechten.

Ateliers voor ambachtelijke beroepen

Ateliers voor ambachtelijke beroepen


Lithografie op crèmekleurig papier. Op de afbeelding is een oorlogsblinde in uniform en zonder hoofddeksel te zien. Hij wordt afgebeeld vanaf het bovenbeen en staat licht naar links gedraaid. Hij draagt een donkere bril. De figuur zit op de rand van een tafel, met zijn rechterknie tegen een borstelschaar. Met zijn linkerhand houdt hij een borstel vast, waarvan hij de haren, met het mes in de rechterhand, bijknipt.

Privéverzameling

“Le brossier / “De borstelmaker”


Privéverzameling 

“Le vannier / De mandenmaker”


Zwart-witfoto. De foto werd genomen vanuit de hoek van een borstelmakersatelier, opgetrokken in houten prefabelementen en verlicht door de ramen die we in de linkermuur zien. Op de voorgrond zien we een oorlogsblinde rechtstaan. Hij staat met zijn rechterzijde naar de camera. Hij draagt werkkledij en een pet. Hij heeft een zwarte ooglap op zijn rechteroog en rookt een pijp. Met een snijmachine op een houten schraag – die hij met zijn rechtervoet vastklemt – snijdt hij de haren van een borstel bij. Tegenover hem staat nog een schraag met snijmachine. Links achter de man zien we, onder een raam, een werkbank tegen de muur staan. Een man met een colbert over zijn witte schort werkt aan een borstel die hij tussen een bankschroef op de werkbank heeft geklemd. De man staat lichtjes met zijn linkerzijde naar de camera gedraaid. Achteraan de ruimte staat een grote houten werkbank, dwars op de ramen. Het blad van de werkbank is in twee helften verdeeld. Elke helft telt drie compartimenten. Aan de kant van de werkbank het dichtst bij de camera, staat een oorlogsblinde in werkkledij. Hij is aan het werk in het verste compartiment links. De twee andere compartimenten aan zijn zijde, worden niet gebruikt. Er ligt wel materiaal. Aan de andere kant van de werkbank zijn drie mannen aan het werk. Ze kijken in de richting van de camera. Rechts van hen, aan het uiteinde van de werkbank, staat een man in burgerkledij met das. Het gaat waarschijnlijk om de docent.

Privéverzameling

Atelier voor het maken van borstels.


Zwart-witfoto. De foto werd genomen vanuit de hoek van het breiatelier, opgetrokken uit houten prefabelementen en verlicht door de ramen die we links op de foto zien. Aan een balk in het plafond hangt een paneel met het opschrift

Privéverzameling

Breiatelier.
De breimachines werden geschonken door een Amerikaanse instelling en maken het breien erg toegankelijk voor de blinde stagiairs.

Privéverzameling

“Le tricoteur / Aan ’t breien”

Muziek en het stemmen van piano’s

Muziek en het stemmen van piano’s


Zwart-witfoto. Foto van een ruimte opgetrokken in houten prefabelementen. Op de foto zien we twee mannen voor een buffetpiano staan. Het instrument staat tegen een kale muur. Het voorpaneel van de piano werd verwijderd en staat tegen de muur. Uiterst rechts leunt een stok tegen het klavier aan. De figuur rechts is een oorlogsblinde in uniform, zonder hoofddeksel. Met zijn rechterhand hanteert hij een stemsleutel terwijl hij met zijn linkerhand een toets op het klavier indrukt. De man links is de docent. Het is een jongeman in burgerkledij en met een donkere bril op. Met zijn linkerhand drukt hij op het uiteinde van de stemsleutel, terwijl hij met zijn rechterhand de toetsen aanraakt. Tussen de twee mannen staat een kleine houten kruk met drie poten. Op het krukje liggen twee tangen en een werktuig dat op een schroevendraaier lijkt.

Privéverzameling


Zwart-witfoto. Foto van de hoek van een ruimte opgetrokken in houten prefabelementen. Op de voorgrond staan drie stoelen. Op de middelste stoel zit een oorlogsblinde die cello speelt. Hij is te zien in vooraanzicht, van kop tot teen. Hij draagt een uniform zonder hoofddeksel en een donkere bril. Op de stoel links zit de docent. We zien hem in profiel, rechtsom gedraaid, kijkend naar de leerling. Het gaat om een iets oudere man met bril en een grote snor. Hij draagt burgerkledij en zit licht voorovergebogen naar de leerling toe. Op de stoel rechts ligt een groot, dichtgevouwen schrift. Tegen de rugleuning van de stoel rust een stok. Op de achtergrond, tegen de kale muur, staat links een buffetpiano waarop drie boeken liggen. Daarnaast zien we een kleine boekenkast van dezelfde hoogte als de piano. Er staan enkele boeken in. Op de boekenkast ligt een trombone. Tegen de muur rechts staat een harmonium waarboven een paneel hangt. Op het paneel is nog net het woord

Privéverzameling

De erg populaire muzieklessen worden gegeven door twee docenten. De jongste docent is eveneens blind. De stagiairs leren niet alleen piano’s stemmen, maar kunnen ook een instrument naar keuze leren bespelen: piano, orgel, harmonium, viool, cello, accordeon, enz.


Zwart-witfoto. Foto van een ruimte opgetrokken in houten prefabelementen. Het gaat om dezelfde ruimte als in de foto met de cellist. Op de achtergrond zien we dat de buffetpiano iets naar links werd verplaatst, scheef ten opzichte van de muur. De trombone op de boekenkast is weg, maar er leunt nu rechts een cello tegen de kast. Aan de piano zitten twee oorlogsblinden. Ze zitten met hun rug naar de camera en spelen quatre-mains. De figuur rechts draagt een ooglapje op zijn linkeroog. Achter hem staat de jonge docent piano stemmen. Links van de piano staat de oudere docent. We zien hem iets naar rechts gedraaid staan met zijn linkerarm op het bovenvlak van de piano. Op de voorgrond staan, aan weerszijden van de piano, twee tafeltjes. Aan elk van de tafeltjes zitten twee oorlogsblinden, telkens één in vooraanzicht en één in profiel. Ze dragen alle vier een uniform zonder hoofddeksel en een donkere bril. Ze lezen alle vier een braillepartituur.

Privéverzameling

Terwijl twee leerlingen een stuk quatre-mains spelen onder leiding van de docenten, volgen hun klasgenoten – bij wijze van oefening notenleer – mee op de braillepartituur.

De brailleles

La leçon de braille


Zwart-witfoto. Op de foto is een hoek van de bibliotheek te zien. De wanden zijn volledig bedekt met rekken waarop boeken, bundels documenten en verschillende dozen staan. Op één van de schappen staat een kleine witte buste. Op de voorgrond zit een oorlogsblinde aan een tafel, met zijn rug naar de boeken toe. Hij draagt een uniform en een donkere bril. Hij leest een brailleboek. Op de tafel liggen een brailleschrijfbord, een ander boek dat is opengeslagen en een schrift. Rechts van de lezer staat de bibliothecaris. Zijn rechterhand rust op het boek dat door de leerling wordt gelezen. De bibliothecaris is een zestiger met kalend voorhoofd, een baard en een bril op de neus. Hij draagt donkere burgerkledij en een das.Privéverzameling

De braillebibliotheek wordt beheerd door een blinde bibliothecaris, die door de Franse Association Valentin Haüy werd uitgestuurd. Hier zien we hem brailleles geven.

Secretariaat

Secretariaat


Zwart-witfoto. Foto van de serre, met grote raampartijen rechts en helemaal achterin een grote deur met ramen die uitgeeft op de inkomhal. We zien een oorlogsblinde in rechterprofiel. Hij zit neer aan een tafel, met het gezicht naar het grote raam toe. Aan de rugleuning van zijn stoel hangt een rieten stok. Hij draagt een uniform, pantoffels en een donkere bril. Hij heeft een koptelefoon op die verbonden is met een fonograaf. Het toestel staat rechts van hem op een pronktafeltje op wielen. Hij typt op een gewone schrijfmachine. Rechts van de machine liggen enkele papieren documenten. Op de hoek rechts, vlakbij het raam, staat de koker waarin de opnamecilinder van de fonograaf wordt opgeborgen.

Privéverzameling

Brieven worden door de directie voorgelezen en opgenomen op een elektrische fonograaf. Vervolgens typt één van de oorlogsblinden de brieven uit met behulp van een schrijfmachine. Hier zien we de blinde persoon, met een koptelefoon op en pantoffels aan, een pedaal indrukken om de opname te onderbreken en te hervatten. Op het bureau zien we een doos waar de cilinder van de fonograaf in wordt opgeborgen.

De optofoon, een baanbrekende uitvinding

De optofoon, een baanbrekende uitvinding


Zwart-witfoto. Foto van een ruimte met behang en een kader aan de muur. We zien een oorlogsblinde vanaf de borst in vooraanzicht, met de rug naar de muur toe. Hij zit neer aan een bureau waarop een optofoon staat. Het toestel heeft de vorm van een parallellepipedum en is ongeveer even groot als een naaimachine. Bovenop het toestel ligt een boek. De soldaat in uniform heeft een koptelefoon op, die verbonden is met de optofoon. Met zijn rechterhand bedient hij een rij knoppen rechts op het toestel, waar ook enkele kabels uitkomen die naar de grond leiden.

Privéverzameling

Een oorlogsblinde leest een boek met behulp van een gesofisticeerd apparaat. De optofoon werd in 1913 uitgevonden door de Ierse wetenschapper Edmund Edward Fournier d’Albe (1868-1933). Het is een van de eerste pogingen tot optische herkenning van karakters. Het systeem bestaat uit een reeks van vijf lichtbronnen die verticaal boven een pagina op glas worden geplaatst. Het lichtsignaal – dat varieert in lichtsterkte naargelang de dichtheid en vorm van elk karakter – wordt opgevangen door lichtgevoelige seleniumcellen. Deze zetten de lichtsignalen om in geluidssignalen. Zo wordt de tekst in zekere zin omgezet naar een muzikaal fragment waarvan elke noot een bepaald karakter voorstelt. Fournier d’Albe vraagt in 1920 een patent aan voor zijn uitvinding en er worden enkele exemplaren van geproduceerd. Het leesproces neemt echter wanhopig veel tijd in beslag. In de decennia die volgden op de uitvinding worden gelijkaardige machines ontwikkeld, die steeds sneller werken dankzij de vooruitgang in de elektronica.


De optofoon in detail

Gravure in zwart-wit. Schematische voorstelling van de optofoon. Links is een geperforeerde schijf te zien, tegenover een lamp en verbonden met een kleine elektromotor. Daarboven werd een frame voorzien, met bovenaan een glazen vlak waarop een open boek rust. Het geheel staat op een plank met inkepingen. Het toestel wordt bediend aan de hand van een hendel rechts, naast de schakelaar. Een koptelefoon is met kabels aan het toestel verbonden.

Privéverzameling