tentoonstelling

;

De Bibliotheek van de Brailleliga

©Brailleliga

8. De Brailleliga

Het ontstaan van de vereniging in 1920

Na de Grote Oorlog brengt het lot van blinde soldaten in België en Europa een golf van sympathie voor de oorlogsblinden teweeg, die zich al snel uitbreidt naar alle personen met een visuele handicap.

In het licht daarvan wordt begin 1920 de Brailleliga in het leven geroepen, op initiatief van twee blinde vrouwen, Elisa Michiels en Lambertine Bonjean. Zij brengen in eerste instantie een kleine groep vrijwilligers samen om teksten in braille om te zetten en aldus een bibliotheek aan te leggen voor blinde personen. Het project groeit steeds verder uit en leidt in april 1920 tot de oprichting van de “Ligue Braille nationale pour le bien des aveugles” (Nationale Brailleliga voor het welzijn van blinden), die later werd omgedoopt tot kortweg “Ligue Braille” of “Brailleliga”.

Al snel breidt de liga haar activiteiten uit. Naast de braillebibliotheek – het oorspronkelijke doel van de vereniging – wil de brailleliga in alle noden van blinde en slechtziende personen voorzien, ongeacht hun achtergrond, taal, politieke standpunten of geloofsovertuiging.

De Brailleliga steunt bovendien het initiatief van Koningin Elisabeth in Bosvoorde door vrijwilligers te sturen die voorlezen aan de blinde soldaten of hen tijdens wandelingen begeleiden.

Postkaartfoto. In de legende onderaan staat: 'Bibliothèque de la Ligue Braille' (Frans voor 'Bibliotheek van de Brailleliga'). Links van de legende staat het embleem van uitgeverij Nels. Op de foto is een zolderruimte te zien met boekenrekken langs de muren. De deur achterin de ruimte staat half open en geeft uit op een kantoortje. Centraal op de voorgrond zitten twee blinde mannen in profiel. Ze zitten aan weerszijden van een tafel. De man links draagt een colbert, hemd en strik. Hij heeft een snor en draagt een donkere bril. Met de wijsvinger van zijn linkerhand leest hij een boek in brailleschrift. Zijn rechterhand rust naast het boek. De blinde persoon tegenover hem is iets ouder, heeft ook een snor, maar draagt geen bril. Hij draagt werkkledij en is bezig het zitvlak van een stoel, dat op de tafel ligt, te matten. Aan de andere kant van de tafel liggen een aantal boeken. Rechts op de foto zit een blinde vrouw, Élisa Michiels. Ze kijkt in de richting van de camera en zit aan een groot bureau. Haar ogen zijn gesloten terwijl ze in braille schrijft met behulp van een Stainsby-toestel, een regel met zes toetsen, die op een bord met inkepingen wordt geplaatst. Aan de overzijde van het bord ligt een opengeslagen boek. Op de hoek van het bureau staat een potje met een bos bloemen. Op de achtergrond, achterin de ruimte, zijn twee andere vrouwen aan het werk. De ene vrouw zit rechts aan een tafel vol fiches en documenten, met haar gezicht in de richting van de camera. Ze schrijft met potlood in een register. De andere vrouw staat links van de foto. We zien de linkerzijde van haar gezicht. Ze draagt een grote schort. Ze heeft een opengeslagen boek in haar linkerhand en haalt met de rechterhand een ander boek uit het rek. Achter haar zien we een houten laddertje.

Oude postkaart uitgegeven bij Nels te Brussel en verkocht ten voordele van de Brailleliga. – Privéverzameling

De bibliotheek van de Brailleliga op de zolder van het Egmontpaleis in Brussel, begin jaren 1920. Vooraan rechts zien we Elisa Michiels, mede-oprichtster van de vereniging, een braillekopie verbeteren. De boeken werden per post uitgeleend over het hele land. Personen met een visuele handicap – waaronder dus ook de oorlogsblinden – konden ook in de bibliotheek terecht om het brailleschrift te leren lezen of hun kennis bij te schaven.

 

Originele zwart-witfoto. Op de foto zijn de Koningin en Gérard Borré, voorzitter van de Brailleliga, vanaf de borst te zien. Ze staan aan een tafel. Rechts staat Gérard Borré in linkerprofiel. Hij draagt een grijs kostuum met wit hemd en das. De man is grijzend, heeft een haast wit sikje en erg kort geknipte haren. Hij leest een brailletijdschrift dat op de tafel ligt. De Koningin kijkt hem aan, terwijl ze met de rechterarm op de tafel leunt. Ze draagt een bleke bloes, een donkere mantel en een donkere muts met witte bloemen en een netje voor de ogen. In haar linkerhand – met witte handschoen – houdt ze een grote bos lelietjes tegen de borst. Op de achtergrond zien we een bibliotheek met op de boekenrekken exemplaren van een brailletijdschrift.

Foto Brailleliga

In 1953 verleent Koningin Elisabeth haar hoge bescherming aan de Brailleliga. Hier zien we de Koningin met de voorzitter van de vereniging, Gérard Borré, op 31 maart 1951, bij de ingebruikname van de nieuwe installaties van de Bibliotheek van de Brailleliga.

Een veteraan aan de wieg van de Brailleliga: Armand Neels (1890-1971)

Een veteraan aan de wieg van de Brailleliga: Armand Neels (1890-1971)

Armand Neels wordt op 27 december 1890 in het Oost-Vlaamse Beveren-Waas geboren als apothekerszoon. Als dienstplichtige treedt hij op 6 maart 1916 toe tot het Belgische leger, geniet hij een militaire opleiding in Frankrijk en trekt in augustus 1917 naar het front. Op 25 oktober 1918 wordt hij benoemd tot adjudant. In Zwijnaarde raakt hij op 7 november 1918 voor het leven verminkt door een ontploffing. Ondanks de beperking die hij tijdens de oorlog opliep, maakt hij carrière als etat-major bij de administratieve diensten van het leger. In 1930 wordt hij gepromoveerd tot kapitein.

Tijdens zijn lange revalidatie leert Armand Neels het brailleschrift lezen, waarna hij één van de eerste vrijwilligers wordt die boeken omzetten naar braille en uiteindelijk de Brailleliga oprichten. Wanneer hij in maart 1920 uit het ziekenhuis wordt ontslagen, aanvaardt luitenant Neels de functie van penningmeester van de nieuwe vereniging. In de loop der jaren komen daar nog de functies van kashouder en boekhouder bij. Hij blijft penningmeester van de Brailleliga tot aan zijn dood in 1971, na een halve eeuw van vrijwilligerswerk ten dienste van blinde en slechtziende personen..


Pasfoto van Armand Neels in zwart-wit, genomen begin jaren 1920. Hij is in vooraanzicht, vanaf de borst te zien. Hij heeft een zwarte borstelsnor en zwarte haren. Zijn voorhoofd is sterk kalend, zo niet kaal. Hij draagt een wit hemd met smokingkraag, een donkere colbert en een gestreepte das.

Foto Brailleliga

Armand Neels begin jaren 1920

 

Originele zwart-witfoto. Op de foto is de 80-jarige Armand Neels te zien, vanaf de borst, licht naar links gedraaid. Hij staat centraal op de afbeelding, iets naar achteren. Hij heeft een mager gezicht, grijzende haren en draagt een donkere colbert met een bleek lefdoekje, een wit hemd en een das. Op de voorgrond zien we links Koningin Fabiola, in rechterprofiel. Ze praat met de dame rechts op de foto, die een mantel van persianerbont draagt. De Koningin draagt een witte mantel en een witte bontmuts. In haar linkerhand houdt ze een bos bloemen vast. We zien nog twee andere personen, die gedeeltelijk achter de Koningin en haar gesprekspartner verborgen zitten. Op de achtergrond van de foto is een bakstenen muur te zien waaraan een kapstok is bevestigd.

Armand Neels (in het midden) tijdens een bezoek van Koningin Fabiola aan de Brailleliga op 3 maart 1970.